على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1361

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

آنكه مردم پست و دون را پرورش مىنمايد و حمايت مىكند . خسپش ( xospec ) پ . ح م . خسپيدن . خسپنجا ( xospan - j ) ا . پ . بستر و خوابگاه و فراش . خس‌پوش ( xas - puc ) ا و ص . پ . خاردار . و استخفاى عيب . و كار قبيحى كه بمحسنات اصلاح آن دهند . و پنهانى قبايح بمكر و حيله . و مردم فرومايه و رذل كه به لباس مردمان نجيب و شريف درآيند . خسپى ( xospi ) ا . پ . ستارهء مشترى . خسپيدن ( xaspidan ) ف ل و م . پ . لگد زدن و پايمال كردن و پا سپر نمودن . و اطفاى آتش كردن و خاموش نمودن آتش . خسپيدن ( xospidan ) ف ل . پ . خوابيدن و خفتن . خسة ( xessat ) م . ع . خس خسة و خساسة . مر . خساسة . خست ( xast ) پ . ح م . خستن . خست ( xast ) ا . پ . رنگ و لون . و نفع و فايده و خستر . خست ( xost ) ا . پ . قرار و آرام . و آستين جامه . خست ( xessat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - لئامت و فرومايگى و دون همتى و بخيلى و نا مردى و فروده . خستانه ( xast ne ) ا . پ . خرقه‌اى كه از كرباس دوزند . خستر ( xastar ) ا . پ . حشرات الارض مانند مار و سوسمار و جز آن و نوع اين حيوانات را كه به زبان علمى فرنگ رپتيل گويند آن طايفه از حيوانات فقارى را نامند كه خونشان سرد و پوستشان عريان است و بر روى شكم راه مىروند و بعضى با پنجه و بعضى بدون پنجه مانند مار و سوسمار و سنگ پشت و جز آن و در زبان فارسى آنها را خزنده و خست و خستو و گردشنده و مخنده و مخيده و مستو نيز گويند . خستگى ( xastagi ) ا . پ . جراحت و ريش . و درماندگى و بيمارى و تعب و ماندگى . خستن ( xastan ) ف ل و م . پ . مجروح كردن و مجروح شدن و سفتن و رخنه كردن و خليدن . و بيمار شدن . و دردمند شدن . و زخم كردن . و شكسته شدن . و دريدن و شكافتن . و حمله كردن . و متصل ساختن . و پاره پاره كردن . و ترسيدن و هراسيدن . و مهميز زدن . خستو ( xastu ) ا . پ . دانه و هستهء ميوجات مانند زردآلو و شفتالو و خرما و جز آن . خستو ( xostu ) ا . پ . كسى كه اقرار و اعتراف بر امرى كند . ج : خستوان . و خستر و جانور خزنده . و نام يكى از بزرگان چين . خستوان ( xostov n ) پ . ج . خستو . خستوانه ( xastov ne ) و ( xostov ne ) و خستونه ( xostune ) ا . پ . خرقهء درويشان و خرقه‌اى كه از پارچهء الوان دوخته باشند . خسته ( xaste ) ا . پ . هستهء خرما و هلو و زردآلو و جز آن . و زمينى كه آن را شيار كرده باشند . خسته ( xaste ) ا و ص . پ . بيمار و دردمند . و مجروح و زخم خورده . و درمانده . و خاسته و برخاسته . ج : خستگان . و خسته حال بودن : غمناك و مهموم گرديدن . و خسته شدن : درمانده گشتن و واماندن . و خسته كردن : وامانده كردن و در تعب انداختن . خسته ( xoste ) ا . پ . پى و بنورهء ديوار . خسته بند ( xaste - band ) ا . پ . نوار مانندى كه دست و پاى شكسته و ديگر زخمها را بدان بندند . و كسى كه شكسته بندى مىكند و زخمهاى شكسته را مىبندد . و هر چيزى كه زخم را بدان بندند خواه پارچه و يا مرهم و رفاده . خسته جگر ( xaste - jegar ) ص . پ . دل ريش . خسته دل ( xaste - del ) ص . پ . مصيبت زده و غم ديده و مهجور و شكسته دل . خسته مزاج ( xaste - mez j ) ص . پ . ناتوان و ضعيف و درمانده . خستيدن ( xastidan ) ف ل و م . پ . خستن . خس خانه ( xas - x ne ) ا . پ . كلبه‌اى كه از گياههاى سبز معطر مىسازند . خس خس ( xas - xas ) ا . پ . ريشهء گياهى خوشبوى كه معطر و شيرين است . خس خس ( xes - xes ) ا . پ . آوازى كه از سينهء شخصى برآيد كه مبتلا به تنگى نفس باشد . خسر ( xasr ) ا . ع . زيان و زيانكارى و نقصان . خسر ( xasr ) و ( xosr ) و ( xasar ) و ( xosor ) م . ع . خسر خسرا و خسرا و خسرا و خسرا و خسرانا . مر . خسران . خسر ( xosr ) ا . ع . زيان و نقصان در بيع و تجارت . خسر ( xasar ) ا . پ . يخ و آب منجمد شدهء بواسطهء برودت . خسر ( xosor ) ا . پ . پدر زن . و پدر شوهر . خسران ( xosr n ) ا . ع . كمى و نقصان و زيان كارى . خسران ( xosr n ) ا . ع . خسر فى تجارته خسرا و خسرا و خسرا و خسارا و خسارة و خسرانا ( از